Niedawno miałem okazję uczestniczyć w szkoleniu organizowanym przez stowarzyszenie non-profit, które promuje rozwijający się sektor prywatnych placówek przedszkolnych i wczesnoszkolnych w Polsce, z szczególnym naciskiem na współpracę z rodzicami. Spotkanie było poświęcone pierwszym etapom rozwoju człowieka.
Podczas tej sesji dowiedziałem się, jak niezwykle istotny jest okres przedszkolny. To właśnie wtedy kształtują się podstawy naszych wartości, systemu moralnego oraz fundamenty późniejszej osobowości. Informacje, które tam zdobyłem, zainspirowały mnie do dalszego zgłębiania tematu rozwoju osobistego.
Philip Zimbardo
Philip Zimbardo to psycholog o międzynarodowej renomie, znany ze swojej wszechstronnej pracy w różnych dziedzinach psychologii. Zdobył uznanie za swoje pionierskie osiągnięcia w dziedzinie psychologii społecznej i badań nad nieśmiałością.
Jednym z jego najbardziej rozpoznawalnych dokonań jest stanfordzki eksperyment więzienny przeprowadzony w 1971 roku. Z pomocą swojego zespołu, Zimbardo przeprowadził ten eksperyment w piwnicach Wydziału Psychologii Uniwersytetu Stanforda, które przekształcono w tymczasowe więzienie. W tym eksperymencie, 24 psychicznie zdrowych studentów-ochotników podzielono losowo na dwie grupy: więźniów i strażników.
Ten eksperyment miał na celu zrozumienie wpływu sytuacji społecznych na zachowanie jednostek. Zaskakująco, uczestnicy zaczęli autentycznie wcielać się w swoje role. Strażnicy zachowywali się brutalnie i sadystycznie, a więźniowie zaczęli manifestować patologiczne zachowania. W rezultacie, w nocy z piątego na szóstego dnia, więźniowie zbuntowali się, co skłoniło prowadzących do przedwczesnego zakończenia eksperymentu, który miał trwać czternaście dni, z obawy o utratę kontroli nad sytuacją. Eksperyment ten został udokumentowany w filmie „Cicha Furia” z 2007 roku.
Zwracając uwagę na kolejne zasługi Zimbardo, warto wspomnieć o innym fascynującym teście, który przeprowadził w swojej karierze.
Dziecko z cukierkiem
Podczas tego eksperymentu, każde z uczestniczących dzieci miało do podjęcia decyzję: zjeść cukierka natychmiast, lub poczekać niezdefiniowany czas na powrót osoby prowadzącej doświadczenie, z obietnicą dodatkowej łakoci za cierpliwość. Niektóre dzieci nie były w stanie oprzeć się natychmiastowej gratyfikacji, podczas gdy inne cierpliwie czekały, zgodnie z sugestią prowadzącego.
Zimbardo wyciągnął szereg wniosków z tego doświadczenia. Jednym z nich jest to, że wiele naszych decyzji, w tym także tych życiowych, zależy od naszej percepcji upływu czasu. Stąd, osoby skupione na teraźniejszości mają inną perspektywę w kwestiach takich jak religia, polityka czy edukacja. Ich podejście mogłoby zostać opisane jako „Nie obchodzi mnie to, daj mi ten cukierek teraz, Carpe Diem”.
Co to ma wspólnego ze strategią i biznesem?
Niektóre nawyki i podejście do życia są „wgrane” w naszą podświadomość, podobnie jak symbole rzeźbione w drzewie. W tym kontekście, powiedzenia jak „mieć coś we krwi” lub „wysysać coś z mlekiem matki” nie powinny być interpretowane dosłownie. Choć zawierają pewne ziarno prawdy, nie chodzi tu o jakieś magiczne zdolności. Raczej wynika to z wpływu, jaki opiekunowie mają na rozwój naszych umysłowych zdolności w pierwszych latach życia.
Wychowanie młodej osoby polega na nauczeniu jej samodzielnego myślenia, podejmowania decyzji, działania zgodnie z ukształtowanym sumieniem oraz wykorzystywania potencjału przekazanych genów. Aby to było możliwe, niezbędna jest pomoc w nabywaniu i rozwijaniu dobrych praktyk i cnot.
Stosowne korzystanie z własnej wolności wymaga, między innymi, kierowania się sumieniem i zdolnością do poświęcania się wielkim ideałom realizowanym na co dzień. To obejmuje wybór strategii, lojalność, sumienność w wykonywaniu obowiązków oraz aktywne uczestnictwo w życiu społecznym, wśród innych.
Cierpliwi zgarniają całą pulę
Moim zdaniem, szczególnie dobrze predysponowane do bycia świetnymi strategami są osoby, które potrafią funkcjonować w systemie odroczonej gratyfikacji: planują i cierpliwie realizują swój plan.
Przyjmijmy na przykład, że pragniesz upiec ciasto. Końcowy rezultat, który smakuje wszystkim i przynosi Ci satysfakcję, jest sumą wielu elementów: starannie dobranych składników, odpowiedniej temperatury i czasu pieczenia, a nawet dobrej kawy podanej do ciasta. Wszystko to opiera się na solidnych fundamentach: Twoich umiejętnościach, technologii i metodzie. Rozwój tych elementów wymaga czasu, a Twoje podejście do poświęceń determinuje, jak daleko jesteś w stanie się posunąć. Czy chodzi o dodatkowy cukierek, satysfakcję po upieczeniu ciasta, czy zdobycie rynku swoim produktem lub usługą. Niektórzy mogą to nazwać geniuszem, ja nazywam to genialną strategią.
Na zakończenie, chciałbym podzielić się filmem, który pokazano mi podczas szkolenia. Jest to materiał nawiązujący do wcześniej opisanego badania. Mam nadzieję, że dostarczy Wam równie wiele rozrywki, co dostarczył jej mnie: